Pierwiastek: Iryd
Dane ogólne
| Nazwa pierwiastka | Iryd |
|---|---|
| Symbol chemiczny | Ir |
| Liczba atomowa Z | 77 |
| Rok odkrycia | 1803 |
| Stan skupienia (25°C) | Ciało stałe |
| Kategoria | Metal przejściowy |
| Blok | d |
| Masa atomowa | 192.22 |
| Kolor CPK | #175487 |
Właściwości fizyczne
| Temperatura topnienia | 2719 K (2446 °C) |
|---|---|
| Temperatura wrzenia | 4701 K (4428 °C) |
| Gęstość | 22.42 g/cm³ |
Właściwości energetyczne
| Pierwsza energia jonizacji | 9.1 eV |
|---|---|
| Powinowactwo elektronowe | 1.565 eV |
Budowa atomu
| Protony | 77 (Liczba atomowa) |
|---|---|
| Neutrony (Ir-193, najczęstszy izotop) | 116 |
| Elektrony | 77 |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d⁷ |
| Stopnie utlenienia | +4, +3 |
| Elektroujemność (Pauling) | 2.2 |
| Promień atomowy (van der Waalsa) | 202 pm |
Energie jonizacji - NIST ASD (77 stanów)
| Stan | Ładunek | E jonizacji (eV) | Rodzaj |
|---|---|---|---|
| Ir I | 0+ | 8.96702 ± 0.00022 | zmierzona |
| Ir II | 1+ | 17 ± 0.3 | półempiryczna |
| Ir III | 2+ | 28 ± 1.6 | obliczona |
| Ir IV | 3+ | 40 ± 1.7 | obliczona |
| Ir V | 4+ | 57 ± 1.9 | obliczona |
| Ir VI | 5+ | 72 ± 2 | obliczona |
| Ir VII | 6+ | 89 ± 2 | obliczona |
| Ir VIII | 7+ | 105 ± 2.1 | obliczona |
| Ir IX | 8+ | 122.7 ± 0.9 | półempiryczna |
| Ir X | 9+ | 194.8 ± 0.6 | półempiryczna |
| Ir XI | 10+ | 217 ± 11 | obliczona |
| Ir XII | 11+ | 240 ± 12 | obliczona |
| Ir XIII | 12+ | 264 ± 14 | obliczona |
| Ir XIV | 13+ | 303 ± 15 | obliczona |
| Ir XV | 14+ | 329 ± 16 | obliczona |
| Ir XVI | 15+ | 356 ± 17 | obliczona |
| Ir XVII | 16+ | 407 ± 20 | obliczona |
| Ir XVIII | 17+ | 445 ± 22 | obliczona |
| Ir XIX | 18+ | 472 ± 24 | obliczona |
| Ir XX | 19+ | 510 ± 30 | obliczona |
| Ir XXI | 20+ | 560 ± 30 | obliczona |
| Ir XXII | 21+ | 610 ± 30 | obliczona |
| Ir XXIII | 22+ | 670 ± 30 | obliczona |
| Ir XXIV | 23+ | 720 ± 40 | obliczona |
| Ir XXV | 24+ | 770 ± 40 | obliczona |
| Ir XXVI | 25+ | 820 ± 40 | obliczona |
| Ir XXVII | 26+ | 870 ± 40 | obliczona |
| Ir XXVIII | 27+ | 920 ± 50 | obliczona |
| Ir XXIX | 28+ | 980 ± 50 | obliczona |
| Ir XXX | 29+ | 1030 ± 50 | obliczona |
| Ir XXXI | 30+ | 1080 ± 50 | obliczona |
| Ir XXXII | 31+ | 1331 ± 4 | obliczona |
| Ir XXXIII | 32+ | 1381 ± 4 | obliczona |
| Ir XXXIV | 33+ | 1436 ± 5 | obliczona |
| Ir XXXV | 34+ | 1493 ± 5 | obliczona |
| Ir XXXVI | 35+ | 1548 ± 5 | obliczona |
| Ir XXXVII | 36+ | 1603 ± 5 | obliczona |
| Ir XXXVIII | 37+ | 1684 ± 4 | obliczona |
| Ir XXXIX | 38+ | 1739 ± 4 | obliczona |
| Ir XL | 39+ | 1801 ± 4 | obliczona |
| Ir XLI | 40+ | 1857 ± 4 | obliczona |
| Ir XLII | 41+ | 2083 ± 4 | obliczona |
| Ir XLIII | 42+ | 2139 ± 4 | obliczona |
| Ir XLIV | 43+ | 2201 ± 4 | obliczona |
| Ir XLV | 44+ | 2258 ± 4 | obliczona |
| Ir XLVI | 45+ | 2435 ± 4 | obliczona |
| Ir XLVII | 46+ | 2500 ± 4 | obliczona |
| Ir XLVIII | 47+ | 2656 ± 4 | obliczona |
| Ir XLIX | 48+ | 2720.4 ± 1.4 | półempiryczna |
| Ir L | 49+ | 4540 ± 4 | obliczona |
| Ir LI | 50+ | 4668 ± 4 | obliczona |
| Ir LII | 51+ | 4806 ± 4 | obliczona |
| Ir LIII | 52+ | 4952 ± 4 | obliczona |
| Ir LIV | 53+ | 5092 ± 5 | obliczona |
| Ir LV | 54+ | 5229 ± 5 | obliczona |
| Ir LVI | 55+ | 5466 ± 5 | obliczona |
| Ir LVII | 56+ | 5609 ± 5 | obliczona |
| Ir LVIII | 57+ | 5765 ± 6 | obliczona |
| Ir LIX | 58+ | 5910 ± 6 | obliczona |
| Ir LX | 59+ | 6315 ± 7 | obliczona |
| Ir LXI | 60+ | 6441 ± 10 | obliczona |
| Ir LXII | 61+ | 6580 ± 12 | obliczona |
| Ir LXIII | 62+ | 6708 ± 15 | obliczona |
| Ir LXIV | 63+ | 7274 ± 19 | obliczona |
| Ir LXV | 64+ | 7421 ± 24 | obliczona |
| Ir LXVI | 65+ | 7710 ± 30 | obliczona |
| Ir LXVII | 66+ | 7850 ± 40 | obliczona |
| Ir LXVIII | 67+ | 17040 ± 40 | obliczona |
| Ir LXIX | 68+ | 17390 ± 50 | obliczona |
| Ir LXX | 69+ | 17770 ± 50 | obliczona |
| Ir LXXI | 70+ | 18120 ± 60 | obliczona |
| Ir LXXII | 71+ | 20210 ± 60 | obliczona |
| Ir LXXIII | 72+ | 20650 ± 70 | obliczona |
| Ir LXXIV | 73+ | 21200 ± 90 | obliczona |
| Ir LXXV | 74+ | 21556.6 ± 0.24 | obliczona |
| Ir LXXVI | 75+ | 86442.44 ± 0.25 | obliczona |
| Ir LXXVII | 76+ | 88113.6 ± 1.4 | obliczona |
Rodzaj wartości wg NIST ASD: zmierzona - z ocenionych danych doświadczalnych; obliczona - z obliczeń ab initio (głównie silnie zjonizowane atomy, których nie zmierzono; dla najprostszych, np. H I, obliczenie jest dokładniejsze od pomiaru); półempiryczna - z interpolacji, ekstrapolacji lub innej metody półempirycznej.
Zdjęcia

Izotopy (42)
| A | N | Czas połowicznego rozpadu | Rozpad |
|---|---|---|---|
| Ir-164 | 87 | nieznany | α |
| Ir-165 | 88 | < 1 μs | α |
| Ir-166 | 89 | 11.7 ms | α |
| Ir-167 | 90 | 30.0 ms | α |
| Ir-168 | 91 | 220 ms | α |
| Ir-169 | 92 | 353 ms | α |
| Ir-170 | 93 | 0.87 s | EC/β⁺ |
| Ir-171 | 94 | 3.2 s | EC/β⁺ |
| Ir-172 | 95 | 4.4 s | EC/β⁺ |
| Ir-173 | 96 | 9.0 s | EC/β⁺ |
| Ir-174 | 97 | 7.9 s | EC |
| Ir-175 | 98 | 8.9 s | EC/β⁺ |
| Ir-176 | 99 | 8.9 s | EC/β⁺ |
| Ir-177 | 100 | 30 s | EC/β⁺ |
| Ir-178 | 101 | 12 s | EC/β⁺ |
| Ir-179 | 102 | 79 s | EC/β⁺ |
| Ir-180 | 103 | 1.5 min | EC/β⁺ |
| Ir-181 | 104 | 4.90 min | EC/β⁺ |
| Ir-182 | 105 | 15 min | EC/β⁺ |
| Ir-183 | 106 | 58 min | EC/β⁺ |
| Ir-184 | 107 | 3.09 h | EC/β⁺ |
| Ir-185 | 108 | 14.4 h | EC/β⁺ |
| Ir-186 | 109 | 16.64 h | EC/β⁺ |
| Ir-187 | 110 | 10.5 h | EC/β⁺ |
| Ir-188 | 111 | 41.5 h | EC/β⁺ |
| Ir-189 | 112 | 13.2 d | EC |
| Ir-190 | 113 | 11.78 d | EC/β⁺ |
| Ir-191 | 114 | trwały | - |
| Ir-192 | 115 | 73.826 d | β⁻ |
| Ir-193 | 116 | trwały | - |
| Ir-194 | 117 | 19.20 h | β⁻ |
| Ir-195 | 118 | 2.29 h | β⁻ |
| Ir-196 | 119 | 51.9 s | β⁻ |
| Ir-197 | 120 | 5.8 min | β⁻ |
| Ir-198 | 121 | 9.1 s | β⁻ |
| Ir-199 | 122 | 6 s | β⁻ |
| Ir-200 | 123 | 43 s | β⁻ |
| Ir-201 | 124 | 21 s | β⁻ |
| Ir-202 | 125 | 11 s | β⁻ |
| Ir-203 | 126 | nieznany | β⁻ |
| Ir-204 | 127 | nieznany | β⁻ |
| Ir-205 | 128 | nieznany | β⁻ |
Źródła danych
- PubChem Periodic Table API - Pobrano: 29.06.2026 - licencja: CC0
- IUPAC CIAAW - Abridged Standard Atomic Weights 2024 - Wersja tabeli: 2024 - licencja: Public domain
- NNDC Wallet Cards 2023 - Stan danych: 15.10.2024 - licencja: Public domain
- NIST Atomic Spectra Database (ASD) - Pobrano: 29.06.2026 - licencja: © U.S. Secretary of Commerce
- Images of Elements - Pobrano: 29.06.2026 - licencja: CC BY 3.0